كه به احتياط [ 1 ] عمل كند [ 2 ] و اگر احتياط را نداند بپرسد از عدلين [ 3 ] يا از عدل واحد كه عارف به احتياط باشد . مسأله 2 - مراد از اعلم يعنى استادتر در بيرون آوردن حكم الله و فهميدن آن از ادلَّهء شرعيه ، و در شناختن اعلم و وجوب رجوع به او كفايت مىكند به خبر دادن عدل واحد [ 4 ] از اهل خبره كه از قول او ظن [ 5 ] حاصل شود . مسأله 3 - شناختن مجتهد بايد به خبر عدلين از اهل خبره باشد يا جمعى از اهل خبره [ 6 ] باشد . مسأله 4 - هر گاه شخص ، با عدم قدرت از اعلم ، تقليد غير اعلم كرد ، بعد از قدرت به اعلم ، واجب است عدول به اعلم . مسأله 5 - عدول از حىّ به حىّ جايز نيست مگر به اعلم . [ 7 ] مسأله 6 - هر گاه دو مجتهد مساوى باشند در فقاهت ، يا علم [ 8 ] به تفاوت ايشان به هم نرساند بعد از فحص ، مخيّر است در تقليد هر يك [ 9 ] و اگر علم يا مظنّه به

--> [ 1 ] - ( خراسانى ) جايز است عمل به احتياط اگر چه مستلزم تكرار باشد . على الاقوى . ( يزدى ) اقوى جواز تكرار است . ما دام كه لعب به امر مولى حساب نشود . [ 2 ] ( ميرزا ) لكن عمل به احتياط با استلزام تكرار خالى از اشكال نيست ، پس احوط در آن صورت تقليد است . [ 3 ] ( نجفى ) احوط ، بلكه اظهر در تشخيص موارد احتياط رجوع به اعلم است . [ 4 ] ( نجفى ) مشكل است مگر با عدم تمكن طريق معتبر . ( صدر ) اكتفا به عدل واحد محل تأمل است . [ 5 ] ( ميرزا ) بلكه به هر ظنّى اكتفا مىتوان كرد با عدم تمكن از علم ، بلكه هر گاه احتياط در يكى باشد . كه در ديگرى نباشد بعيد نيست لزوم اخذ به آن . [ 6 ] ( ميرزا - يزدى ) اگر مفيد علم باشد . ( صدر ) يعنى به هر ظنّى اكتفا بايد نمود . [ 7 ] ( صدر ) بلكه واجب است ، چنانچه گذشت [ مسألهء 1 ] . [ 8 ] ( صدر ) بلكه با ظنّ يا احتمال ، چنانچه گذشت [ مسألهء 2 ] . [ 9 ] ( ميرزا ) و اگر در صورت عدم علم به تفاوت اخذ به احوط القولين نمايد به مقتضاى جزم رفتار كرده و همچنين هر گاه بعد از موت مجتهدى كه در حيات آن تقليد آن كرده ، اخذ نمايد به احوط از قول او و قول حىّ اعلم .